VAN EYCK, THROUGH A SCANNER DARKLY
Join the seminar (art and rethinking the digital and the virtual) on 24 November, 16h-18h, preceding our film VAN EYCK DIAGRAMS!
in De Cinema/De Studio, Antwerpen
Happy and proud to collaborate with ARIA, the Antwerp Research Institute for the Arts
Nous voici face à l’essentiel. Josquin a mis un terme à sa carrière et à ses voyages. II a quitté l’Italie et s’est retiré à Condé-sur-l’Escaut. Il a cinquante-quatre ans, âge vénérable. Il lui reste encore dix-sept pleines années à vivre. Il compose inlassablement – et au cœur de son travail se trouve la pensée de la mort.
Les pièces poétiques qu’il met en musique n’appartiennent pas toutes au genre funèbre ni à la déploration. Certaines sont même d’aimables bluettes dont le titre seul indique la nature : « Baisiez moi », « Faulte d’argent », « Petite Camusette »… D’autres en revanche sont teintes de mélancolie : « Si congies prends », « Regretz sans fin », entre autres. N’importe le texte. Josquin est décidé à ancrer sa musique dans la pensée du tombeau. Nulle lumière innocente ne vient baigner l’humeur de l’artiste. De sorte que tout ce programme semble une vaste réflexion et variation sur la mort. Cela est d’autant plus vrai que Josquin était de ceux qui préfèrent creuser leur sillon plutôt que s’en distraire et s’égailler. Les sensibles et savantes notes de Björn Schmelzer le disent : « dans la dernière étape de sa vie, Josquin semble mettre en place les techniques virtuoses de répétition comme s’il voulait articuler les ruines de la vie elle-même ». Cette obsession à la fois musicale et morale fait naître des oeuvres elles-mêmes obsédantes tant y est fascinant l'approfondissement d'une matière unique.
A cet égard, « Baisiez moi », dont le texte est si naïf, résonne avec le lancinant désespoir de « Parfons regretz ». Ainsi, de toute parole, Josquin excave la contemplative et déplorante teneur. Toute chanson devient à cette aune un Memento Mori. Toute musique, une philosophie de la mort. C'est en cela que Josquin est undead : la mort ne l'a pas saisi (et le nombre de compositions apocryphes parues après sa mort atteste plaisamment ce fait).
A cette constance dans l’évocation funèbre, il faut une interprétation qui elle-même sache tisser sa cohérence de ton et de couleur. Tout le travail de Grain de la Voix semble précisément tendu vers la composition de cette palette de clair-obscur, de mélancolie retenue, de gravité sans empois. Aux œuvres de Josquin sont adjointes des pages de Gombert, Vinders, Le Brun, Appenzeller dont la splendeur funèbre fait de courts requiems adressés à la mémoire de Josquin.
Le sublime naissant de la confrontation avec le terme ultime et l’insurpassable dignité des larmes sont ici chantés avec une probité et une profondeur sans pareilles, qu'on déconseillera cependant aux grands dépressifs.
Sylvain Fort
Wednesday 24.11.2021, De Studio/De Cinema Antwerpen
Van Eyck Diagrams - Van Eyck, through a Scanner Darkly, Part I
16.00 - 18.00 SEMINAR
19.15 INTRODUCTION by Björn Schmelzer
20.00 FILM SCREENING Van Eyck Diagrams
Thursday 25.11.2021, online event
Van Eyck, through a Scanner Darkly, Part II
20.00 - 22.00 LIVESTREAM
Introduction by Björn Schmelzer
Lectures by Robert Pfaller, Pascal Gielen
Moderated by Marlies De Munck
VAN EYCK DIAGRAMS IN DE CINEMA,
ANTWERPEN 24 NOVEMBER 2021, 19.15
De Cinema, the new place in Antwerp for independent films and all time classics, a collaboration between MuHKA Cinema Zuid and De Studio, is screening VAN EYCK DIAGRAMS on Wednesday 24 November 2021.
VAN EYCK DIAGRAMS is Graindelavoix's critical contribution to the Van Eyck Year in Flanders and at the same time the theatralisation of the group’s survival during covid...
Björn schmelzer about the film:"I think we have never been so near to what really interests me in the work with graindelavoix, not just performing 'beautiful' polyphony from the past, but including a critical stance(not without comedy or satire) towards artistic patrimony and the variety of exploitation, not only in commercial culture, but operating in an even more worrying way through politics and neoliberal ideology. Van Eyck functions as the signifier for all of them...There is of course also a naive attempt to save Van Eyck and his art, a yet unknown but much more subversive Van Eyck, through the forgotten research of art historian Gerard Van den Acker...There is polyphony here, but also art history, philosophy, comedy in the style of Thomas Bernhard, and the spectator will have a lot to ruminate on afterwards...Having some experience in making films in a tight schedule and no-budget, we decided together with our coproducers De Bijloke Ghent and Kunstfestspiele Herrenhausen, to adapt the original music theatre production... As often in cases in which one is forced to accept a surrogate, it revealed itself as maybe more to the point than the original... The medium of film and the way we were forced to engage with it, opened up other possibilities which would be impossible in the theatrical version... This is probably the first real Flemish covid-comedy, at least the only one interspersed with some of the most crazy and breathtaking polyphony ever written..."
De Cinema, de nieuwe plek in Antwerpen voor independent films en all time classics, een samenwerking tussen MuHKA Cinema Zuid en De Studio, vertoont VAN EYCK DIAGRAMS op woensdag 24 november 2021.
VAN EYCK DIAGRAMS is Graindelavoix’ kritische bijdrage aan het Van Eyck-jaar 2021 en tegelijk de theatralisering van hoe de groep probeerde te overleven tijdens covid...
Björn Schmelzer over de film:
“Ik geloof dat we nooit dichter hebben gezeten op wat me echt interesseert in het werk met Graindelavoix: niet gewoon het uitvoeren van prachtige polyfonie uit het verleden, maar eerder het insluiten op een heel concrete manier van een kritische houding (niet zonder comedy of satire) tegenover artistiek patrimonium, en de variëteit aan exploitatie, niet enkel in de commerciële cultuur, maar vooral ook (en dat baart me meer zorgen) aan het werk via politiek en neoliberale ideologie. Van Eyck was hier het voorbije jaar de spilfiguur van...
We hebben uiteraard getracht, op bijna naïeve wijze, om Van Eyck en zijn kunst te redden; de nog onbekende, maar daarom niet minder subversieve Van Eyck, dankzij het in de vergetelheid geraakte onderzoek van Gerard Van den Acker...
Er zal polyfonie zijn, maar ook kunstgeschiedenis, filosofie, comedy à la Thomas Bernhard, en zal er veel zijn om op te herkauwen achteraf...
Omdat we intussen enige ervaring hebben in het maken van erg strak getimede no-budget films, besloten we samen met coproducenten De Bijloke Gent en Kunstfestspiele Herrenhausen om de originele muziektheaterproductie om te zetten in film. Zoals vaak wanneer men verplicht is zich tevreden te stellen met een surrogaat, was het al gauw duidelijk dat een film hier misschien zelfs meer to the point was dan de originele theaterversie. Film als medium en de manier waarop we genoodzaakt waren het te gebruiken, opende andere mogelijkheden, die er niet zouden geweest zijn in een theaterversie.
Ik ga er prat op dat dit misschien wel de eerste Vlaamse covid-comedy is, en dat met de meest hallucinante en adembenemende polyfonie die ooit gecomponeerd is..."
with Alain Franco, Andrew Hallock, Albert Riera, Marius Peterson, Arnout Malfliet, Marlies De Munck, Bert Timmermans, Timothy Foubert, Paul Robbrecht, Babucarr Joof, Jana De Lange, Lisa Roelands, Sophie Hellemans, Peter Malfliet, Dauwe Bogaerts, Cas Ezzy, Sasha Lima, Manuel Mota, David Maranha, Margarida Garcia, Björn Schmelzer
Felipe Pipi Director of Photography
Olivier Blanc, Anton Vodenitcharov, Alex Fostier Sound
Margarida Garcia Co-director
Willem Van Vooren, Katrijn Degans Production
Written, directed and edited by Björn Schmelzer
tickets: €7 (standard) / €5 (reduction -26/+60/ vrienden van het Muhka)
VAN EYCK, Through a Scanner Darkly
Side program on 24 November (part I) and on 25 November 2021 (part II)ARIA, The Antwerp Research Center for the Arts, in collaboration with Graindelavoix, is organizing an introductory seminar in De Studio before the film screening and an online aftertalk, the day after, with keynotes by Austrian philosopher Robert Pfaller and Belgian sociologist Pascal Gielen, moderated by philosopher Marlies De Munck and introduced by Björn Schmelzer.We welcome everyone interested in the work of Björn Schmelzer and Graindelavoix, (performing) arts and politics, Jan Van Eyck and art history, the problematics of distance and nearness in art... ARIA, The Antwerp Research Center for the Arts, in samenwerking met Graindelavoix, organiseert een inleidend seminarie in De Studio, voorafgaand aan de filmvertoning, en een online nagesprek, met keynotes door Oostenrijks filosoof Robert Pfaller en Belgisch socioloog Pascal Gielen, gemodereerd door filosoof Marlies De Munck, met een introductie door Björn Schmelzer.
Welkom aan iedereen met interesse in het werk van Björn Schmelzer en Graindevoix, (performance) kunsten en politiek, Jan Van Eyck en kunstgeschiedenis, de problematiek van afstand en nabijheid in de kunst...
24 November, 16:00 - 18:00 Seminar in De Studio/De Cinema, Antwerpen
More info and registration: https://www.uantwerpen.be/en/research-groups/aria/activities/research-seminars/van-eyck-through-a-scanner-darkly/
25 November, 20:00 - 22:00 online event - livestream, free access:
https://www.youtube.com/channel/UCKhl8cXfX0Gv-H1HC98T_Dw
https://www.facebook.com/ARIA-867610663350506/
https://www.facebook.com/graindelavoix
recensie klassiek door Sofie Taes in De Standaard van 23 oktober 2021
Graindelavoix
Josquin, the undead: laments, deplorations & dances of death
*****
Graindelavoix redt superster oude muziek
Dat het Josquin-album van het ensemble Graindelavoix er überhaupt kwam, mag een mirakel heten. Door corona was er geen geld meer. Maar kijk, nu ligt er een parel.
Ze misten de eindejaarslijstjes met winnaars en kneusjes onder de platen die aan de 500ste sterfdag van polyfonist Josquin des Prez waren gewijd. Het heeft zelfs weinig gescheeld of er was helemaal geen Josquin-album van Graindelavoix. ‘De pandemie heeft er zwaar ingehakt. Doordat alle concerten werden geschrapt, stuikte onze begroting in elkaar’, zucht frontman Björn Schmelzer. ‘Plots konden we ook die Josquin-cd niet meer maken.’ Dankzij een schenking van een fan (‘ongelooflijk dat zoiets nog kan’) en een residentie bij de Italiaanse stichting Spinola Banna kon de groep nog net in het staartje van de Josquinhausse bijten.
Back to the future
Het is in de oudemuziekscene zoals op de speelplaats: er zijn queen bees, meelopers en outcasts die het gewend zijn bij trefbal een tik tegen de knikker te krijgen. Het kritische vermogen van Graindelavoix blijkt na twintig jaar van occasionele builen onaangetast. Uit de liner notes bij Josquin the undead: ‘Onze interpretaties vertrekken van historische repertoires maar zijn overtuigd anti-historicistisch.’ Of je de historische uitvoeringspraktijk zo niet te makkelijk ontmant? ‘Ik ben er niet van overtuigd dat we om oude muziek te kunnen uitvoeren, moeten uitzoeken hoe het leven toen was. Muzikanten proberen vaak het gat in de tijd dicht te rijden om de vervreemding uit te vlakken. Maar mensen waren toen evengoed vervreemd van zichzelf. En dat gat in de tijd, daar moet je als uitvoerder net inspringen. Het is de plek waar je muziek voor vandaag kan maken.’ Meer zelfs, met genieën als Josquin gaat het terug naar de toekomst: ‘We moeten af van de neerbuigende idee dat kunstenaars van dat kaliber voor hun tijdgenoten werkten. Josquin componeerde voor het nageslacht. Voor ons.’
Een plaat maken in een jaar waarin het al Josquin is wat de klok slaat: meesurfen op de mainstream? ‘Natuurlijk wil je aandacht voor je werk. En zo’n herdenking levert pers en speelkansen op. Maar er is meer. We wilden Josquin redden uit de verkeerde handen. Bepaalde politieke stromingen komt het goed uit om kunstenaars tot slippendragers van het establishment te maken. Een genie als Josquin wordt dan gebrandmerkt als een parochiale fiedelaar die deed wat mecenassen, prinsen en pausen hem opdroegen. Wel, ik geloof dat niet. Ik zie het dan ook als onze morele plicht om hem als artiest te tonen.’ Wat met de plicht om kleinere meesters van de vergetelheid te redden? ‘De idee dat je zoveel mogelijk nieuwe, onontdekte muziek moet brengen, volg ik niet. Integendeel, ik pleit voor zoveel mogelijk van hetzelfde! De essentie is wat ontstaat in de ruimte tussen verschillende uitvoeringen: de universele Josquin.’
Spiegelpaleis
Josquin the undead werd geen hommage aan de onsterfelijke, maar aan de ‘ondode’ Josquin. Een half schertsende titel, geeft Schmelzer toe, al ziet niet iedereen er de humor van in. ‘Ik hoorde zelfs van iemand die de plaat wilde kopen maar ervan afzag door de schedel op de cover!’ De idee van de ondode componist is (gelukkig) niet alleen farce, maar ook de clou van de plaat. ‘Josquin was bij leven al een legende. Na zijn dood schoot zijn ster zo hoog dat heel wat fakes onder zijn naam werden gepubliceerd. De Duitse uitgever Georg Forster zei in 1540 al dat Josquin meer na, dan voor zijn dood had geschreven (lacht). Een kunstenaar die zo wordt gehypet en gemonumentaliseerd, wordt onaantastbaar. Niet levend en niet dood, maar “ondood”’. Als superster was Josquin ten dele een fabricatie van de tijd. En van slimme marketeers, zoals Tielman Susato, de Antwerpse drukker die in 1545 een herdenkingsbundel uitgaf met een mix van canonieke en apocriefe werken. De ‘Antwerpse Josquin’ die Susato zo boetseerde, was niet bepaald een vrolijke Frans, aldus Schmelzer: ‘Alle liederen gaan over inertie, impotentie, falen, liefdesverdriet, spijt en doodsdrift … Je krijgt het gevoel dat Josquin met deze werken, die hij schreef in Noord-Frankrijk tijdens zijn pensioen, zijn eigen dood in scène zet. Hij was zich duidelijk bewust van zijn bijzondere status als kunstenaar. Misschien was hij zelfs een beetje een narcist.’ Een modernist, dat zeker: Josquin kon als geen ander minuscule motiefjes tot mollige liederen vilten. ‘Daar zit je dan traktaten over compositie te lezen. Komt een Josquin die zegt: “Fuck off met die regels.” Misschien vinden we zijn muziek net daarom het beste van het beste? Voor mij is dat een reden om ook voor vandaag componisten te wensen die “nee” zeggen. Zij maken muziek die blijft boeien en je doet voelen hoe de luisterervaring met de jaren verandert. Hun werken zijn als spiegelpaleizen: door alle reflecties heen zie je uiteindelijk jezelf.’
Gewoon mooi
Schmelzer, immer bevlogen en geopinieerd, heeft zelf wel iets van een profeet. Dat zijn muziek soms zo weerbarstig is dat ze als draadvlees tussen je tanden blijft steken, durfde in het verleden wel eens roet in het eten te gooien. Niet zo op deze plaat, de meest intimistische Graindelavoix tot dusver. De meest genereuze ook, met een sound die zelfs verbleekte knekels kan verwarmen. Schurende dissonanten, folky zangtechnieken, off the charts versieringen: dat heet vintage Graindelavoix, maar was nooit spek naar ieders bek. Maar ditmaal zitten de weerhaakjes stevig in het vlees van de groepsklank, waardoor het gimmick-gehalte nagenoeg nihil is. De negen uitvoerders zouden elkaar zelfs blindelings vinden, maar doen het met de ogen wijd open: spannend. Het beste nieuws: deze plaat is gewoon mooi. ‘Ik zou willen dat de luisteraar meegezogen wordt. Dat dit iets doet met iemand’, aldus Schmelzer. Missie geslaagd: de ondode is geen zombie maar een warm lijf waartegen het zalig schurken is.
“Ce qui est sûr, c'est que la fascinante liquidité des voix (on parlerait presque, comme Schmelzer, de viscosité pour paraphraser Freud) exalte de manière totalement déroutante mais en même temps terriblement séductrice la mélancolie, le regret ou la décadence dont traitent ces chansons.”
Review by Thierry Hillériteau in Le Figaro
Our new CD is out! If you want to hear it live, join us in Grimbergen or Maasmechelen, tomorrow or the day after…two locations which belong to our all time favorites!
https://www.ccstrombeek.be/podium/graindelavoix
https://www.ccmaasmechelen.be/programma/graindelavoix-2
Tonight we sing two concerts in the Wunderkammer of Vanhaerents, center of Brussels, with Wunderkammer-polyphony by Machaut, Agricola, Ashwell, Gombert, De Rore and Gesualdo.
Jeroen Olyslaegers over Josquin the Undead:
"Gisteren hebben we naar graindelavoix mogen luisteren in de Bijloke te Gent. Al bij het eerste polyfonisch lied van Josquin 'the Undead' voelde ik de tranen komen. Zo heftig kwam het binnen, zo lang blijven deze merkwaardige liederen vol liefde, dood en theatrale zwaarmoedigheid én schalksheid nazinderen... Artistiek leider Björn Schmelzer is voor mij een verwante ziel in zijn zoektocht naar dissonanten waarvan hij aanvoelt dat ze ook oorspronkelijk in de zestiende eeuw niet werden vermeden, in het schuren tussen het hemelse en het aardse, tussen groep en individu, het volkse en het verhevene. Dat zoekende gecombineerd met al dat internationale talent maakt dit ensemble wereldklasse. Moeiteloos zijn ze ware culturele ambassadeurs van Antwerpen, maar dat - typisch - hebben ze in 't Stad nog niet overal door... Iedereen, van alle leeftijden, zou dit mogen meemaken."
We celebrate the release of our new CD on Friday and Saturday, please join us!
https://musica-divina.be/.../de-antwerpse-josquin-van...
https://www.bijloke.be/.../GRAINDELAV.../Josquin_the_Undead/
RELEASE CONCERTS
September 24th, 8.15 pm, Festival van Vlaanderen, Musica Divina, Sint-Pieterskerk, Turnhout
September 25th, 8 pm, Muziekcentrum De Bijloke GentOctober 14th, 8 pm, CC Strombeek, Abdijkerk Grimbergen
October 15th, 8.15 pm, CC Maasmechelen, Sint-Barbarakerk, Eisden-Tuinwijk
JOSQUIN, THE UNDEAD
Laments, deplorations and dances of death
In 1540, almost 20 years after the death of Josquin des Prez, the German publisher Georg Forster wrote mockingly that he heard from an illustrous person that Josquin composed more works after his death than during his life. This joke stresses the extreme proliferation of posthumous fake Josquin compositions articulating the legendary status of the composer.Immortality seems to be anticipated by Josquin himself in his late style, be it in the guise of its much darker counterpart, featuring an extreme musical repetition compulsion, making movement and dynamic emerge out of the inertia and stickiness of the musical and poetic material itself.Graindelavoix’s new program and CD is an exploration and mapping of this idea, based on the carefully chosen and organized selection of 5 and 6 Voice chansons in Tielman Susato’s Seventh chanson book. This book, printed in Antwerp in 1545 and including some impressive epitaphs for Josquin by other composers, can be regarded as the first commemoration of Josquin who died in 1521, exactly 500 years ago.The release of the CD will be celebrated with four concerts in Belgium.
GRAINDELAVOIX/ Björn Schmelzer (artistieke leiding)met Andrew Hallock, Albert Riera, Andrés Miravete, Marius Peterson, Adrian Sîrbu, Tomàs Maxé, Arnout Malfliet (zang)Philippe Malfeyt (luit, cister), Lukas Henning (luit)
In 1540, bijna 20 jaar na de dood van Josquin des Prez, schreef de Duitse uitgever Georg Forster schertsend dat hij een illuster iemand hoorde zeggen dat Josquin meer werken componeerde na zijn dood dan tijdens zijn leven. Deze grap wijst op de woeker aan postume Josquin vervalsingen en de legendarische status van de componist.Josquin zelf heeft op die onsterfelijkheid geanticipeerd in zijn late stijl (zij het vermomd als haar duistere tegenhanger) die wordt gekenmerkt door een haast compulsieve herhalingsdrift die beweging en dynamiek genereert uit de inertie en kleverigheid van het muzikale en poëtische materiaal zelf.Programma en CD exploreren deze idee verder met als uitgangspunt de zorgvuldig samengestelde selectie 5- en 6-stemmige chansons in Tielman Susato’s Septiesme Livre. Dit in 1545 in Antwerpen gedrukte liedboek bevat naast werken van Josquin enkele indrukwekkende lamentaties voor de componist van jongere tijdgenoten en is de eerste echte herdenking van Josquin die in 1521 stierf, exact 500 jaar geleden.De CD release wordt gevierd met vier concerten in België.
Stef Grondelaers's first impressions of Josquin The Undead Release:
"Trust Björn Schmelzer to find the dramaturgical spark that can set fire to Josquin repertoire (the late chansons) that has rarely been credibly recorded or performed before. We will never know what Josquin felt and feared in his final years, but Graindelavoix makes a gut-wrenching, soul-grinding plea for a man who abhorred death, but was somehow able to escape, or at least exorcise this Angst in his music."
Who said Philippe De Monte was not danceable? Preparing for Utrecht concert this afternoon at 5pm in the Dom!
If you thought Josquin would be buried forever after this summer, look what just arrived at the office…pre-order now, official release 1 October 2021!
Johan Geerts over het online De Monte concert van Graindelavoix:
Philippus de Monte.
Persoonlijk heb ik veel te danken aan deze Mechelaar want toen ik in 1998 eraan dacht om ‘eens een groter polyfoon werk’ uit te voeren, gritste ik als vanzelfsprekend naar het verzameld werk van de Fluppe, lang daarvoor gekocht in muziekhandel Praetorius bij Erik. En mijn oog viel op de zesstemmige mis ‘Missa Si Ambulavero’.
Ik zette me aan een zoektocht naar geschikte zangers, ensemble Polyfoon werd opgericht, de rest is geschiedenis.
De Monte was een echte 16de-eeuwer. Hij trok zowat heel Europa rond om te zingen, te componeren en les te geven. Zijn reis eindigde in Praag waar hij in 1603 stierf.
Terwijl in Antwerpen dit weekend het achtentwintigste – dit keer naar eigen zeggen hybride - Laus Polyphoniae-festival van start is gegaan, luisterde ik gisterenavond naar de concertfilm ‘forgetting De Monte/De Monte vergeten. Terwijl op datzelfde Antwerpse festival naar aloude traditie gekozen wordt voor geëffende paden (ik behoed me voor het begrip ‘platgetreden’ want dat is het nooit met polyfonie), koos men in het voorjaar op het Festival van Vlaanderen/Mechelen – Lunalia om een iets uitdagender programma in elkaar te puzzelen. Terwijl men in Antwerpen Josquin Desprez vergelijkt met Sting en Elton John in concerten gebracht door Huelgas ensemble, Blue Heron, Stile Antico, Cappela Pratensis en Vox Luminis, liet men in Mechelen o.a. Graindelavoix met Björn Schmelzer los op de ambigue figuur de Monte.
Ook eerder dit weekend werd de concertfilm met inleiding van Björn online geplaatst. Gisterenavond heb ik gekeken/geluisterd. Op het programma een ruime greep uit het diverse oeuvre van Philippus: madrigalen, missen en motetten. Alles gekruid met de typische heerlijke graindelavoix/Schmelzer benadering. Zo kreeg elk werk een eigen karakter. Een eigen kleur. Een eigen leven. Voeg daarbij de geniale enscenering en de al even eigenzinnige regie en ik zonk weg in de onpeilbare zaligheid van de settimo cielo.
De Monte is volgens Schmelzer heel zijn carrière op zoek geweest, ontevreden over zichzelf en over de ‘wereld om zich heen’, … de Monte is een componist die niet sprankelt zoals bijvoorbeeld Josquin.
De Monte als een Nietzschiaanse Zarathustra.
En als ik bij mezelf te rade ga moet ik bekennen dat ik zelden of nooit luister naar opnames met muziek van de Monte. Zijn muziek getuigt inderdaad van een bepaalde ambiguïteit: je hoort er stijlkenmerken in van vroegere polyfonisten, dan weer bemerk je zweempjes ‘van wat komen gaat’.
Ik kies met opzet voor het begrip ‘ambigu’. Enerzijds omdat Björn Schmelzer in de zoektocht naar zijn interpretatie van de polyfonie niet gelooft dat de eerste uitvoering van een werk de meest authentieke is en dat door de ‘open notatie’ de componist genoeg ruimte overlaat om zijn ‘voorstel’ te verwezenlijken. Schmelzer noemt zichzelf een modernist terwijl hij zegt dat de ‘oude muziek-scène’ van nu ‘culturalistisch en historicistisch’ wil zijn. Hij is meer voor een antropologische en singuliere benadering.
‘Geen Athena zonder Medusa’.
Anderzijds hoeft ambiguïteit niet steeds begrepen te worden als een soort van zwakheid, vind ik. Ambiguïteit houdt ook intrinsiek een kracht in zich, een poging om niet altijd meteen een keuze te moeten maken tussen links of rechts, voor of tegen, vriend of vijand, … enz. enz.
Dat voel ik telkens als ik me laat onderdompelen in een Graindelavoix-project. Ik laat het inwerken op mijn ziel die doordrongen is van jaren en jaren actief en passief bezig te zijn met polyfonie met als go-between een koppel oren dat gevormd is door het Huelgas ensemble, door The Tallis Schollars, The Sixteen, Capilla Flamenca, … Dan is het fijn om bijvoorbeeld terug opnames van Marcel Pérès te beluisteren, om Björn aan het woord te horen.
De fenomenologische benadering van de polyfonie, zeg maar. Want is de fenomenologie niet de filosofie van de ambiguïteit en hield bijvoorbeeld Simone de Beauvoir geen pleidooi voor een moraal van de dubbelzinnigheid?
Ik hou van de generositeit van de Graindelavoix-uitvoeringen.
Het zet – meer dan die geëffende paden – mensen op weg tot nadenken. En wat moet een mens al anders doen op een zondagochtend in de Auvergne.
The Failures, Obstacles and Miseries of the Last of the Polyphonists
FRIDAY / 20.08.2021
20.00 - 22.00 STREAMING CONCERT FILM LUNALIA MECHELEN
https://vimeo.com/587431663?fbclid=IwAR3FMkQ3BDzUnVFABf6rMHN-gpOai2mXUyC4DExqmPMv1RHwnLqkK67zoAw
SATURDAY / 21.08.2021
20.00 - 22.00 STREAMING CONCERT FILM LUNALIA MECHELEN
https://vimeo.com/587431663?fbclid=IwAR3FMkQ3BDzUnVFABf6rMHN-gpOai2mXUyC4DExqmPMv1RHwnLqkK67zoAw
WEDNESDAY / 01.09.202
17.00 - 18.00 LIVE CONCERT DOMKERK UTRECHT
info & tickets https://oudemuziek.nl/agenda/alle-concerten-20212022/fom21053-graindelavoix/1-sep-utrecht-1700/
Laat onder muziekliefhebbers de naam De Monte vallen en er volgt beslist een diepe stilte. Met als lijfspreuk Rien sans Peine bouwde deze workaholic uit Mechelen aan een gigantisch oeuvre waarvan hij vreesde dat het in de vergetelheid zou geraken. Net dit besef, uit de tijd te zijn, maakt de moderniteit van De Monte en zijn weerbarstige oeuvre uit. Niet voor niets wordt hij wel eens de 'Don Quixote van het Italiaanse madrigaal' genoemd. Björn Schmelzer en Graindelavoix ontvouwen in deze concertfilm een reeks composities waarin obstakels, miserie en mislukkingen, de kern van De Monte’s muzikale dramaturgie, centraal staan. Een uniek portret van De Monte als moderne mislukkingskunstenaar.
Lees of download het essay van Björn Schmelzer over Philippe De Monte voor de brochure van Lunalia Festival Mechelen 2021:
"De Monte Vergeten. De ellende, obstakels en mislukkingen van de laatste der polyfonisten."
Even among music lovers, the name De Monte doesn't immediately ring a bell.
Armed with the personal slogan "No Pain no Gain!” (Rien sans Peine), this workaholic from Mechelen built a gigantic oeuvre, anxious that it would soon be forgotten. It is precisely this awareness of his own anachronism that makes up the modernity of De Monte and his unruly oeuvre. No surprise he was called the ‘Don Quixote of the Italian madrigal’. In this concert film, Björn Schmelzer and Graindelavoix unfold a hidden line of amazing compositions in which obstacles, misery and failures shape De Monte's musical dramaturgy. A unique portrait of De Monte as a modern maestro of failure.
Artistic Direction Björn Schmelzer
With Teodora Tommasi, Florencia Menconi, Andrew Hallock, Razek François Bitar, Albert Riera, Andrés Miravete, Marius Peterson, Arnout Malfliet, Lluís Coll i Trulls (cornetto), Lukas Henning (arciliuto), Philippe Malfeyt (ceterone)
Felipe Pipi, Viceography and Editing
Alex Fostier, Music Recording, Mix and Postproduction
In coproduction with Lunalia Festival van Vlaanderen Mechelen and Music Centre De Bijloke Ghent.
Utrecht Festival kondigt het De Monte concert aan:
"Een concert van graindelavoix verzekert u van een uur vol expressie en intensiteit. In de Domkerk laat dit gewaardeerde buitenbeentje uit het Vlaamse oudemuzieklandschap o.l.v. Björn Schmelzer horen hoe Philippe De Monte de retoriek van de mislukking omarmde. Niet voor niets noemde de legendarische musicoloog Alfred Einstein de compozenist ‘De Don Quichot van het Italiaanse madrigaal’."
Ready for our second Hamburg Liberation of the Gothic at 20:00 St. Gertrud Kirche.
Throwback to the performance of graindelavoix at St. Ursula with Björn Schmelzer as conductor. In its program "Per Monstra ad Astra," graindelavoix brought to light the fascinating vocal polyphony of the prolific Flemish composer Philippe de Monte (1521-1603).
Photos by Janet Sinica
